De fotostandaard

De foto's op Bird in the Hand worden gemaakt met een mobiele telefoon op een standaard: een vaste afstand, een eigen lamp en een egale grijze achtergrond. Zo zijn foto's van verschillende ringers, plekken en dagen met elkaar te vergelijken.

Steeds meer ringers fotograferen handkenmerken en rui met hun telefoon. Onder gecontroleerd licht, met een standaard, een lamp en een goede achtergrond, worden dat foto's waar je iets aan hebt: om een leeftijd na te vragen bij een ander, om zelf beter veren te leren kijken, en voor onderzoek naar handkenmerken en rui. De telefoon heb je al op zak, en de foto's staan er meteen op.

De standaard op deze pagina is ontwikkeld door Marcel Sandifort. Hij is inklapbaar, makkelijk mee te nemen en groot genoeg om vogels tot het formaat van een gaai in detail te fotograferen. Hij wordt sinds 2025 gebruikt door ringers op ringbanen in Nederland en bij veldwerk in onder meer Zweden, Senegal en Zuid-Afrika.

Het belang van gestandaardiseerd veren fotograferen, de voor- en nadelen van een telefoon tegenover een gewone camera en verschillende opstellingen met bouwtekeningen zijn beschreven in een artikel in Ringing & Migration, het tijdschrift van de BTO, door Raymond Klaassen, Benjamin Muis en Marcel Sandifort. Een pdf kun je bij Marcel opvragen.

Twee handen houden een vleugel gespreid boven een grijze kaart; erboven de standaard met lamp en telefoon
De standaard in gebruik: de telefoon ligt erop, de vogel houd je boven de grijze kaart. Eemshaven, grasmus, 29-06-2025.
Vaste afstand
De telefoon ligt op de standaard, altijd even ver van de vogel.
Eigen licht
Een ledlamp op daglichtkleur, ook in de schemer en onder een tentzeil.
Egale grijze achtergrond
Een matte grijskaart: kleuren en contrasten blijven vergelijkbaar.

Wat het oplevert

Dezelfde afstand, hetzelfde licht en dezelfde achtergrond bij elke vogel. Kleuren en contrasten zijn daardoor van foto tot foto te vergelijken, en een ruigrens of slijtage is ook achteraf nog te beoordelen.

Een kleine zangvogel van opzij, in de hand voor een grijze achtergrond
De hele vogel
De kop van een zanger van dichtbij
Detail van de kop
Een gespreide vleugel
De hele vleugel
Een gespreide oranje staart
De staart
Een zangvogel met oranje borst van opzij, in de hand voor een grijze achtergrond
De hele vogel
Een gespreide vleugel met stuit en staart
De hele vleugel

Een foto die scherp is, op een egale grijze achtergrond staat en groot genoeg is, krijgt op deze site vanzelf het label kwaliteitsfoto. Met de standaard is dat de gewone uitkomst. Meer voorbeelden vind je bij de foto's.

De opstelling

De houten standaard, uitgeklapt
Uitgeklapt
De standaard met de ledlamp erop en de grijze kaart eronder
Met ledlamp en grijskaart
De grijskaart met koker, de ledlamp in zijn doos en de afstandsbediening
Grijskaart met opbergkoker, ledlamp en afstandsbediening

Een complete set bestaat uit:

  • een inklapbare houten standaard;
  • een oplaadbare ledlamp waarvan je lichtkleur en sterkte instelt (GlareOne 10 RGB LED Panel), met bevestigingsschroef, oplaadkabel en beschermzakje;
  • een bluetooth-afstandsbediening voor de camera van je telefoon, voor iPhone en Android;
  • een oprolbare, afneembare grijskaart van vinyl dat voor fotografie gemaakt is (Savage Infinity Vinyl, Photo Grey), met een opbergkoker;
  • een lichtdiffuser: een mat plaatje voor de lamp;
  • een gebruiksaanwijzing van de opstelling en een korte handleiding voor het maken van goede foto's.

Je kunt een opstelling ook zelf bouwen; de bouwtekeningen staan in het artikel. Wie dat niet kan of wil, kan een complete set bij Marcel bestellen.

Opzetten

  1. Zoek een plek in de schaduw met een vlakke ondergrond. Een klein tafeltje is heel handig.
  2. Zet de afstandsbediening aan, verbind hem via bluetooth met je telefoon en probeer hem uit in de camera-app.
  3. Zorg dat de ledlamp is opgeladen, of sluit hem met een usb-c-kabel aan op een powerbank. Een volle lamp brandt ongeveer 90 minuten.
  4. Zet de lamp aan en kies met de mode-knop wit licht. Stel met de set-knop en de +/−-hendel de kleurtemperatuur in op 5800 K (gemiddeld daglicht) en de sterkte op 80%. Zet de lamp daarna weer uit: hij onthoudt de instellingen.
  5. Zet de standaard op en plaats de ledlamp en de grijskaart. De matte kant van de kaart ligt boven. Een opgerolde kaart wordt binnen een paar minuten vanzelf vlak; hoe warmer het is, hoe sneller.
  6. Maak de lenzen van je telefoon schoon en leg hem op de standaard.
  7. Zet de camera aan en stel de standaard zo af dat de camera op het midden van de grijskaart gericht is. Draai de vleugelmoeren goed vast.
  8. Doe de lamp pas aan als je klaar bent om foto's te nemen, en weer uit als je dat niet doet: dan kun je langer werken.
Het schermpje van de lamp: 5800 K
De lamp op 5800 K
De grijskaart opgerold met de matte kant naar binnen
De kaart opgerold, matte kant naar binnen

Opbergen gaat in omgekeerde volgorde. Let op de grijskaart: rol hem op met de matte kant naar binnen, niet te strak, net strak genoeg dat hij in de koker past. Zo voorkom je vouwen en beschadigingen.

Goede foto's maken

  • Werk in de schaduw. Vermijd direct zonlicht; zoek schaduw of maak die zelf.
  • Houd het verenvlak evenwijdig aan je telefoon. De scherptediepte is klein.
  • Strijk de veren glad. Ze sluiten aaneen, liggen op een natuurlijke manier en zijn allemaal zichtbaar.
  • Houd je vingers uit beeld, vooral onder de veren die je fotografeert: veren schijnen door, en je vingers kleuren mee.
  • Neem van elk onderdeel meerdere foto's met telkens een kleine verandering, en kies later de scherpste.
  • Leer je camera kennen: de kortste afstand waarop hij nog scherpstelt, de optische zoom (vermijd digitale zoom) en de verschillende lenzen.
  • Glimmen de veren? Zet de lamp wat lager, of gebruik de diffuser.
  • Wees kritisch en blijf oefenen. Goede foto's vragen echt veel oefening.

De vogel en de afstandsbediening

Als je een vogel met beide handen vasthoudt, kun je de afstandsbediening erbij houden en hem met je pink of middelvinger bedienen. Dat vraagt wat oefening; de omgekeerde ringersgreep (reversed ringer's grip) is daarbij de makkelijkste greep. Met je duimen strijk je in die greep ook de veren glad. De foto bovenaan deze pagina laat de greep zien: de afstandsbediening zit in de rechterhand en wordt bediend met de pink.

Een vaste reeks

Maak een lijstje van de foto's die je altijd wilt nemen en leer jezelf een vaste reeks handelingen aan waarmee je de vogel hanteert. Op Bird in the Hand hoort bij elke foto uit zo'n reeks een tag (hele vogel, kop, hele vleugel, handdekveren, tertials, staart, enzovoort), zodat dezelfde aanzichten van verschillende vogels naast elkaar te leggen zijn.

Zestien foto's van dezelfde aanzichten: poten en ring, hele vogel, kop, borst, bovenzijde, tertials, staart, keel, hele vleugel, handdekveren, grote dekveren en meer
Voorbeeld van een standaardreeks om een vogel te fotograferen.

Bewaren

Je hebt al snel duizenden foto's. Op Bird in the Hand staan ze bij de vangst waar ze bij horen, met soort, leeftijd, datum en plek, en vind je ze terug op soort, tag of ringnummer. Wat de site is en waarvoor, lees je op Over deze site.

In het veld

Twee ringers met hoofdlampen onder een tentzeil, de standaard verlicht tussen hen in
Zweden, poelsnippenonderzoek, 26-05-2025
Op het scherm van de telefoon de gespreide staart van de vogel die eronder wordt vastgehouden
Wat de camera ziet, zie je op het scherm
De standaard op een tafel buiten, iemand houdt er een kleine vogel onder
Senegal, Station biologique du Djoudj, groenbuikfeeënhoningzuiger, 26-02-2025

Meer weten, of er een bestellen?

Deze pagina is ter informatie. Voor vragen over de standaard, een pdf van het artikel of het bestellen van een complete set mail je Marcel Sandifort. Hij vertelt je ook de actuele prijs en de verzendkosten.

Mail Marcel [email protected]